29.3 C
Athens
Τετάρτη, 28 Ιουλίου, 2021

«Όταν η εκπαίδευση παύει να παρέχεται, αποφασίζουμε να την επιλέξουμε»

Ας ξεκινήσουμε με κάποιες «par excellence» παραδοχές σχετικά με το εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας μας :

  • Ο επαγγελματικός προσανατολισμός στα ελληνικά σχολεία του δευτεροβάθμιου τομέα παραπαίει -αν δεν απουσιάζει εντελώς- με αποτέλεσμα την υπερπληθώρα συγκεκριμένων επαγγελματιών και επιστημόνων, την επόμενη αναντιστοιχία μεταξύ του διαθέσιμου εργατικού δυναμικού με τις κοινωνικοοικονομικές ανάγκες της χώρας αλλά και την ενδιάθετη δυσαρέσκεια τελικώς πολλών νέων με την επαγγελματική τους κατεύθυνση.
  • Οι επιδιώξεις των μαθητών, ιδίως των τελευταίων τάξεων, εξακολουθούν να εξικνούνται μέχρι μιας απολύτως χρησιμοθηρικής αντίληψης των προσλαμβανόμενων εκπαιδευτικών και -ας υποτεθεί- παιδευτικών γνώσεων. Οτιδήποτε με αποκλειστικό σκοπό τη συγκέντρωση περισσότερων μορίων στις πανελλήνιες εξετάσεις και συγχρόνως τίποτε παραπάνω που να υπερβαίνει την εκπλήρωση αυτού του στόχου.
  • Η διδασκαλία των περισσότερων μαθημάτων στερείται πηγαίας ποιότητας εξαιτίας των αραχνιασμένων συγγραμμάτων και του ψυχικού καταρχήν χάσματος ανάμεσα στους «ζωηρούς» εφήβους και τους έμπειρους αλλά και λογικά καταπονημένους διδάσκοντες. Και σαν να μην φτάνουν αυτά, το εξεταστικό και ανταγωνιστικό σύστημα έχει προ πολλού υπαγορεύσει τον «καταμερισμό των μαθημάτων» στις διάφορες κατευθύνσεις των υποψηφίων της Γ’ Λυκείου, με αποτέλεσμα την προνομιακή εκμάθηση γνώσεων από κάθε υποψήφιο υπό την επίφαση ότι η γενική παιδεία παρασχέθηκε στις προηγούμενες τάξεις. «Επίφαση» κατά κυριολεξία γιατί στον πυθμένα η πλημμελής παράδοση των μαθημάτων του «πυρήνα» από την πλειονότητα των διδασκόντων και η εξειδικευτική αφοσίωση στα εξεταζόμενα μαθήματα οδηγεί στη μονομερή πνευματική συγκρότηση, άρα και η γενική παιδεία μόνο ευχή μπορεί να αποτελεί για τους υποψηφίους των πανελληνίων.

Αυτές είναι μερικές αλγεινές διαπιστώσεις για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, ριζωμένες εδώ και αμέτρητες δεκαετίες στο θεμέλια της ελληνικής κρατικής μηχανής και κατά κύριο λόγο υπεύθυνες για το γεγονός ότι αυτά τα θεμέλια έχουν καταστεί συντρίμμια. Γιατί μόνο για συντρίμμια μπορεί να γίνεται λόγος όταν δεν προσφέρονται τα κατάλληλα ερεθίσματα στους νέους για μία διά βίου και αδιάκοπη άσκηση του μυαλού τους με τη δική τους μετέπειτα προσπάθεια, όταν μεγάλο μέρος των πολιτών αγνοεί βασικές πολιτισμικές γνώσεις ανεξαρτήτως των ιδιαίτερων κλίσεων τους, όταν οι γνώσεις -οι οποίες είναι ανίκανες από μόνες τους να σμιλεύσουν καθοριστικά ή να μεταβάλουν την προσωπικότητα του φορέα τους επί το αγαθό- δεν συνδυάζονται με διδάγματα προς απόκτηση κοινωνικών αρετών, οι οποίες είναι το ουσιαστικό περιεχόμενο της παιδευτικής διαδικασίας, όταν διαστρεβλώνεται ο πραγματικός σκοπός της εκπαίδευσης και αντικαθίσταται με την εφήμερη επιτυχία στις εξετάσεις ή όταν η πολυετής προσπάθεια για την πληρέστερη συμπλήρωση ενός βιογραφικού σημειώματος «επιβραβεύεται» με ανύπαρκτες θέσεις εργασίας και με ένα εισιτήριο -ούτε καν “business class”- για την αλλοδαπή με στόχο την αναζήτηση καλύτερης τύχης. Αυτό θεωρώ είναι και ένα από τα πιο κραυγαλέα τεκμήρια της αποτυχίας της ελληνικής εκπαίδευσης, η «παραγωγή» επαγγελματιών που στο τέλος περισσεύουν και όχι κατά τύχη τον έναν χρόνο αλλά ετησίως, συστηματικά και αιτιολογημένα επειδή μεταξύ άλλων κανείς δεν καθοδήγησε τους νέους τη στιγμή της επιλογής τους.

Έστω, όμως, ότι πασχίζουμε για το καλύτερο μέσα σε αυτά τα δεδομένα και με τις εξαγγελίες -και την πραγματοποίηση σε ορισμένες περιπτώσεις- από τη διοίκηση για την ενθάρρυνση της ιδιωτικής επιχειρηματικότητας και τη συνακόλουθη προσφορά θέσεων εργασίας, την οικονομική ενίσχυση της χώρας από τα ευρωπαϊκά ταμεία ή την αναδιοργάνωση του προγράμματος σπουδών των μαθητών κάθε βαθμίδας, χωρίς φυσικά να υπονοείται ποτέ ή να τίθεται υπό σκέψη κάποια θεμελιακή αλλαγή καταργητική των πανελληνίων εξετάσεων ή γενικά τροποποιητική του τρόπου μετάβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Αυτή που τα τελευταία ειδικά χρόνια έχει προβληματίσει αναπάντεχα μαθητές και καθηγητές είναι η Κεντρική Επιτροπή Εξετάσεων, επιφορτιζόμενη να επιλέγει την θεματολογία και τον τύπο των ερωτημάτων σε κάθε εξεταζόμενο μάθημα πανελληνίως. Και ο δυσάρεστος αυτός προβληματισμός αφορά, κατά την εκτίμησή μου, στα συνεχώς μειούμενα εφόδια με τα οποία οφείλει να είναι εφοδιασμένος ο υποψήφιος -τουλάχιστον όσον αφορά στα μαθήματα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας και των Αρχαίων Ελληνικών (με τα οποία είμαι και πιο εξοικειωμένος) για να ανταποκριθεί στις εξετάσεις. Ας ξεκαθαρίσουμε εκ των προτέρων ότι τα συνεχώς μειούμενα εφόδια δε συνεπάγονται και αυτοδικαίως την ευκολία συγκέντρωσης υψηλής βαθμολογίας, η οποία συναρτάται και με παράγοντες όπως η σαφήνεια των διατυπώσεων κ.α., αναφέρομαι κυριαρχικά σε όλες εκείνες τις πνευματικού τύπου προϋποθέσεις που πρέπει να πληροί ο σημερινός εξεταζόμενος. Ειδικότερα, με αφορμή  τις θεματικές των δύο πρόσφατων ετών της Νέας Ελληνικής, η εντύπωση που αναπόφευκτα δημιουργήθηκε ήταν ότι υπήρξαν εξαιρετικά κατώτερα της περίστασης και η περίσταση συνίστατο προφανώς -όπως κάθε χρονιά- στην αξιολόγηση και πρόκριση των καλύτερα προετοιμασμένων μαθητών αλλά με τρόπο αξιοπρεπή και αρμοστό για την ίδια την ελληνική γλώσσα. Η θέση που κατέχει η ανάγνωση βιβλίων στον ελεύθερο μας χρόνο και τα εχέγγυα του σύγχρονου νέου για την αντιμετώπιση των παθογενειών και τη βελτίωση του κόσμου (=κεντρικές θεματολογία των ετών 2020 και 2021 αντίστοιχα) όχι μόνο είναι ανάξια να απευθύνονται σε εξαντλητικά εξασκημένους -ως επί το πλείστον τουλάχιστον- δεκαοχτάχρονους πολίτες αλλά τορπιλίζουν και την ίδια τη σπουδαιότητα του μαθήματος. Αφενός μεν το παιδαριώδες της ουσίας αυτών των θεμάτων υποβαθμίζει τη νοημοσύνη και την προετοιμασία μαθητών με εμπειρίες ζωής τουλάχιστον δεκαοχτώ χρόνων, αφετέρου η αφηρημένη διατύπωση υποβιβάζει την αληθινή αξία του μαθήματος προσδίδοντας του αυξημένη δυσκολία κατανόησης, όχι δυσκολία ανταπόκρισης λόγω των αυξημένων πνευματικών προϋποθέσεων που πρέπει να τηρούν οι υποψήφιοι. Και ούτε ο εναλλακτικός και υποδεέστερος τρόπος διδασκαλίας μέσω των ηλεκτρονικών υπολογιστών μπορεί να αποτελεί εδραία δικαιολογητική βάση για να εξηγηθούν τέτοιες επιλογές θεμάτων, πρώτον γιατί η τηλεκπαίδευση ξεκίνησε φέτος συστηματικά και χωρίς καθυστερήσεις (άρα χωρίς και να απωλεσθεί σημαντικός ωφέλιμος χρόνος διδασκαλίας) και δεύτερον διότι ακόμα και αν υπήρχε η εύλογη πρόθεση για διευκόλυνση θεματολογικά των υποψηφίων λόγω των προβληματικών -αρκετές φορές- συνθηκών τηλεκπαίδευσης, αυτή διαφέρει ριζικά από την πρόθεση επιλογής θεμάτων παιδιάστικων και ανάξιων λόγου στην ουσία τους. Και είναι ανάξια λόγου πολλώ μάλλον αυτά τα δύο τελευταία χρόνια, κατά τα οποία η επικαιρότητα έσφυζε από σοβαρές ανησυχίες και προβληματισμούς με αφετηρία την αντιμετώπιση της πανδημίας, επιδεκτικούς φυσικά προσέγγισης από τους εξεταζόμενους μαθητές και όχι διχαστικούς πολιτικά και κομματικά (κάτι που κατά την άποψή μου ουδόλως θα έπρεπε να απασχολεί μία λειτουργικά ανεξάρτητη Επιτροπή, που συνεδριάζει “in camera” και χωρίς να δημοσιοποιούνται τα ονόματα των μελών της). Από τον ρόλο της επιστήμης και της τεχνολογίας μέσα σε συνθήκες υγειονομικού κατεπείγοντος μέχρι τη διακηρυσσόμενη ατομική ευθύνη για την αποτελεσματικότητα των μέτρων της πανδημίας, τις διαπροσωπικές σχέσεις από απόσταση μέχρι κάθε μορφή βίας που συγκλόνισε τη χώρα αυτή τη διετία ή το ποιοτικό επίπεδο δημοκρατίας μετά τους αναγκαίους περιορισμούς χάριν της δημόσιας υγείας μέχρι το ιδεώδες του αθλητισμού, που εκφράστηκε γλαφυρότατα από αθλητές της χώρας μας αυτές τις ημέρες. Όλα αυτά απορρίφθηκαν κατ’ επανάληψη από την Επιτροπή Εξετάσεων, η οποία μείωσε επικίνδυνα τον πήχυ παραδεχόμενη εμμέσως το εξής : Πράγματι είναι ωφελιμιστική η επαφή των νέων με την εκπαίδευση, τελειούται με την είσοδο τους στην τριτοβάθμια και άρα η βαθύτερη γλωσσική καλλιέργεια είναι περιττή. Η επικινδυνότητα αυτής της παραδοχής βρίσκεται στο ότι περιορίζει τους πνευματικούς ορίζοντες των μαθητών, τους ωθεί να σκέφτονται μέχρι ένα συγκεκριμένο σημείο. Και όταν αυτή η ώθηση δίνεται οργανωμένα χρόνο με τον χρόνο γεννώνται ανεπιφύλακτες υπόνοιες περί ενός προκαθορισμένου σχεδίου να τεθεί «πλαφόν» στον τρόπο  και τη δυνατότητα σκέψης των νέων πολιτών. Εδώ η έγκληση για φλύαρη και αδικαιολόγητη συνωμοσιολογία απλώς δεν ευσταθεί, αφού το μοτίβο της συμπεριφοράς της Επιτροπής έχει μετατρέψει τις περιστασιακές ενδείξεις σε βάσιμη επιχειρηματολογία.

Αφού δε φαίνεται, λοιπόν, μέχρι στιγμής να γίνονται θαρραλέες τροποποιήσεις στο εκπαιδευτικό σύστημα, παρά μόνο αλλαγές που μένουν στην ιστορία για τα καταστροφικότερα αποτελέσματα και τη μεγαλύτερη σύγχυση, δεν έχει και κανένα νόημα πια να απευθύνουμε προτάσεις βελτίωσης. Όσες γίνονται είναι μέρος ενός ευχολόγιου προς μία πολιτεία αποδεδειγμένα βαρήκοη απέναντι σε τέτοιες ευχές. Ας σταματήσουμε να της υπενθυμίζουμε τις υποχρεώσεις της και ας καταλάβουμε πως τον δρόμο προς την πνευματική και ηθική ανάταση θα τον περπατήσουμε με αξιόλογη παρέα, αλλά με δική μας και μόνο πρωτοβουλία θα τον αρχίσουμε. Η πολιτεία άντε να μας «ευχηθεί» «καλό κατευόδιο», μιας  και ευχές δε δέχεται.

Προηγούμενο άρθροΓυναικεία υπόθεση

Ροή Ειδήσεων

Υπ. Οικονομικών: Τροπολογία για τη ρύθμιση οφειλών λόγω της πανδημίας – Τι προβλέπει

Σε 36 άτοκες ή 72 χαμηλότοκες δόσεις μπορούν να ρυθμιστούν οι οφειλές λόγω της πανδημίας, ενώ επεκτείνεται και τον Αύγουστο η έκπτωση φόρου 3%...

Υπ. Οικονομικών: Τροπολογία για τη ρύθμιση οφειλών της πανδημίας – Τι προβλέπει

Σε 36 άτοκες ή 72 χαμηλότοκες δόσεις μπορούν να ρυθμιστούν οι οφειλές της πανδημίας, ενώ επεκτείνεται και τον Αύγουστο η έκπτωση φόρου 3% σε...

ΗΠΑ: CDC: «Οι πλήρως εμβολιασμένοι να φορούν μάσκα σε κλειστούς χώρους» – Εξετάζεται ο υποχρεωτικός εμβολιασμός των ομοσπονδιακών υπαλλήλων

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν ανακοίνωσε απόψε ότι η κυβέρνησή του εξετάζει το ενδεχόμενο να καταστήσει υποχρεωτικό τον εμβολιασμό των ομοσπονδιακών υπαλλήλων για...

Ιταλία: Κοριτσάκι 11 ετών πέθανε από κορονοϊό

Συγκίνηση έχει προκαλέσει στην Ιταλία η είδηση ότι ένα κοριτσάκι 11 ετών πέθανε στο Παλέρμο της Σικελίας από κορονοϊό. Η μικρή υπέφερε από μεταβολικό...

ΓΓΠΠ: Πολύ υψηλός κίνδυνος πυρκαγιάς την Τετάρτη για 5 περιφέρειες

Πολύ υψηλός κίνδυνος πυρκαγιάς (κατηγορία κινδύνου 4) προβλέπεται αύριο για πέντε περιφέρειες της Ελλάδας, σύμφωνα με τον Χάρτη Πρόβλεψης Κινδύνου Πυρκαγιάς που εξέδωσε η...